(دختران با صداقت ایلم تا ابد دوستتان دارم)

غريب ايـل

دِل  غَريبِ   قُـوم و ايلُم   ،  هَم  زَبونَـلْ  پَ بيـيِتْ

طـاقَـتُم  ، طاق  آبيهِ  ،  اِي  هَم  کَلومَلْ  پَ  بيـيِت

اِي   رَفيقـَلْ   ،   دَردِ    سَنگينـي   گِرُهتـِه    سينَمَ

مُردِمِ   مِن   شَهرِ  غُربَتْ ،  مِهرَبونـَلْ   پَ    بيـِيتْ

دِل مُـو تَنگِ  سي  مَلارَل  ، سي  نِشَهسِن  بَندِ  تَشْ

يايِ   زَنگولِيْ  حَيونَـل  ،   کُـر  چپونَلْ  پ   بيـِيتْ

شِهنِـه يِ   اَسپـَل   نيايِ  ،  تَـک  سَوارَل  کوچِنِن ؟

ني ،  دَ  نيچَـکنِن   تُفَنـگي ، اِي  پرونَلْ پَ بيـِيتْ

بويِ  خُلمَر  ،  سازِ  مِهتَر  ،   زوزَيِ   گُرگِ   کَمـر

چوکِلي  بازي   پَسينـَل ،  کُر جَوونـَلْ  پَ   بيـِيتْ

بِـي شَبَق  ،  پِـي  دارِ  قالي  او   دووَرِل   ايلمـِونْ

     نَقشِ  جاجيم  و گِليمَلْ ، دَس  کَلـونَلْ  پَ  بيـِيتْ

بو  چَويل  و عَـطر  ميخَـک ، پـُق پُـقِ  قِيـلونِ  ايلْ

 يايِ  بِي گُل حَرف زَيَـن ، اِي هَم نشونَـلْ پَ بيِـيتْ

نالَـه کُن !  مَحبوبِ مُـو سي  جـومَه  تومونـِلْ  پَرو

اِنتِـظارُم    بَنـدِ    اُ  ،  اَبـرو  کَمـونَلْ   پَ  بيِـيتْ

م.موسوی

میلاد با سعادت مولای متقیان حضرت علی (ع) و

بزرگداشت روز مرد بر تمام عاشقان امامت و ولایت

                       مبارک باد.

 (و خاطراتمان يکی يکی از صحنه ی 

 روزگار محو خواهند شد)

 به یاد فلکه ی زیبای ساعت:

و اين روزها که بعد از مدتها به شهر و ديارم سفر کردم با

صحنه ای رو به رو شدم که با تمام وجود روح و احساساتم

را جريحه دار کرد و مرا در غمی عميق فرو برد.

بنای کوچک و ساده ای به نام فلکه ی ساعت که بهترين

 روزها و خاطرات زندگيم را در آن مسير پيمودم و شايد

 در طول شبانه روز چندين بار اين مکان دوست داشتنی

 با آن عقربه های زيبا و نا هماهنگش برای من جلوه گری می کرد

 ويران شده بود و  ديگرهيچ اثری از آن نيافتم.

آری، با تمام وجود دلم شکست و اشکی سرد ، بغض سنگين

گلويم را همراهی کردو از اينکه ديگر فلکه ی ساعتی نخواهد بود

 تا خاطرات من و بچه های طلوع دانش را برايم تداعی کند

 سخت مغموم و دلگير شدم.اين روزها هر چيزی

تاريخ مصرفی دارد و اين هم از فلکه ی ساعت خاطراتمان

که در گورستان ثانيه های شهرمان برای هميشه دفن شد

 و تاريخ مصرفش به پايان رسيد و حال اميدوارم اين

سرباز سنگی،خاطرات خوشی را برای بچه های دهه ی هشتاد

 شهرمان به همراه داشته باشد و تاريخ مصرف آن هيچ گاه به پايان نرسد.

 ۲۹ خرداد  سی و یکمین سال روز در گذشت

 مرد دین و سیاست  بزرگ مرد دنیای تفکر و معرفت

 دکتر علی شریعتی

بر تمام شیفتگان و دوستداران آن بزرگوار تسلیت باد .

                           (برای نازنینم ش.م )

.................................................

(شهادت جان گداز بانوی دو عالم

 حضرت فاطمه زهرا (س) بر تمام

 شیعیان جهان و شیفتگان راه او

تسلیت باد)

                                   برای تو

          دلم  بداده ام   به  خـدا ،که هر  چـه  بادا  باد

          سپرده ام خودم به قـضا ، که هر چـه  بادا  باد

اگـر  زمـان  بـه بـی کَسيَم  ،  تـازيانـه   زنـد

روم به ياد تو هـر جـا  ، که هـر چـه  بادا  باد

مـن  نيستـم  گـدای  در  و  خـا نـه ی  کسی

هستم به وصل  توگـدا ، که  هر چـه  بادا  باد

دل بی قرار و  عاشق  و  مشتـاق  روی  تـو ام

خونم به  عشق  تـو بها  ، که هر  چه  بادا  باد

محبـوب  اگر که  تا  به  ابد ،  غلام  او  باشد

به عشق  شاهـد مبتلا  ، که  هر  چه  بادا  باد

م.موسوی           

            (برای شاهد مهربانم)

دنا با ارزشترين ميراث طبيعي كشور:

ايران سرزميني كوهستاني و كهگيلويه و بوير احمد كوهستاني‌ترين استان كشور است. سلسله كوه‌هاي زاگرس كه مانند ديواري عظيم از آذربايجان در امتداد مرزهاي غربي به سمت جنوب كشيده شده و سپس به موازات خليج فارس تا تنگه هرمز امتداد دارد، يكي از عظيم‌ترين پديده‌هاي طبيعي كشورمان مي‌باشد. بلند‌ترين قلعه‌هاي زاگرس در كهكيلويه و بوير احمد قرار دارند. كوه‌هاي بلند زيباترين، تماشائي‌ترين و با هيبت‌ترين تجلي دستگاه آفرينش به شمار مي‌روند كوهستان‌ها همواره جايگاه وحي و نخستين منبع الهام براي زندگي بشري بوده‌اند.بسياري از تمدن‌هاي پر مايه و ماندگار در ميان مردم كوهستان پا گرفته است.در كشور ما نيز تمدن‌هاي ايلام، ماد، هخامنشي و ساساني در كوه‌هاي زاگرس تولد يافته‌اند. بخش اعظم مردم ايران در نواحي كوهستاني و يا كنار رودهايي از اين كوه‌ها سرچشمه مي‌گيرند، به سر مي‌برند. زندگي مردم كشورمان وابسته به كوهستان‌ها است و به همين دليل بايد توجه عميقي نسبت به نواحي كوهستاني كشورمان داشته باشيم. با افزايش ارتفاع در اكو سيستم‌هاي كوهستاني، بر شدت انوار ماوراء بنفش، گاما و ديگر انوار موج كوتاه و همچنين بر شدت وزش بادها افزوده، ولي از فشار و حرارت هوا كاسته مي‌شود. افزايش ارتفاع در كوهستان، آب و هوا و شرايط اقليمي متفاوت باعث به وجود آمدن انواع خاك‌ها و رويش گياهان مختلف در دامنه‌ها و شيب‌هاي گوناگوني مي‌شود و كاملاً روشن است كه شرايط اقليمي، خاك و پوشش گياهي متنوع، حيات وحش گوناگوني را در خود پرورش مي‌دهد. اين نوع تنوع اقليمي، گياهي و جانوري در كوه‌هاي بلندتر به مراتب افزون‌تر مي‌شود ويژگي كوهستان در همين است. در زاگرس، كوه‌ها به صورت رشته‌هاي موازي قرار گرفته و از جنوب به شمال به ارتفاع آنها افزوده مي‌گردد. وقتي از فراز قله‌اي در جنوب استان به سمت شمال نگاه كنيم، چندين رديف سلسله كوه‌هاي پوشيده از جنگل بلوط را مي‌بينيم كه پي در پي و پشت سر هم به رنگهاي سبز و بنفش و ارغواني، اسرار انگيز و خيال انگيز، مانند سدي غير قابل گذر در برابر ما ايستاده‌اند. بالاتر از همه اين كوه‌ها و در ميان آسمان، قله‌هاي بلند و سرفراز دنا- پوشيده از برف و از فاصله بسيار دور ديده مي‌شوند. عظمت و هيبت دنا به حدي است كه از دور نيز بر جان آدمي تأثير مي‌گذارد به نحوي كه براي مدت طولاني نمي‌توان چشم‌ها را از تماشاي مناظر آن به سويي ديگر برگرداند. كوه‌هاي دنا، اوج چين خوردگي زاگرس است. دنا يك قله تنها نيست. دنا رشته كوه مرتفعي است به طول 50 كيلومتر كه بيش از چهل قله بلندتر از چهار هزار متر در آن ديده مي‌شود. بلندترين اين قله‌ها با نام «سه قپ بيژن» 4435 متر ارتفاع دارد. بلندي يال اين رشته كوه چهار هزار متر است وقتي كوهنوردان به اين يال مي‌رسند به راحتي مي‌توانند در يكي دو روز چندين قله بلندتر از چهار هزار متر را زيارت كنند. ارتفاع اين يال در گردنه بيژن كه تقريباً در وسط رشته كوه دنا است به 3200 متر كاهش مي‌يابد. گذر از جاده جيب‌رو گردنه بيژن تنها در تابستان ممكن است دامنه‌هاي شمالي كوه دنا در بيشتر طول سال از برف پوشيده است. ويژگي‌هاي طبيعي: منطقه حفاظت شده دنا ناحيه‌اي كاملاً كوهستاني است. اختلاف ارتفاع بلندترين و كم ارتفاع ترين نقاط منطقه به بيش از سه هزار متر بالغ مي‌شود. چنين اختلاف ارتفاعي با وجود قله‌هاي بلند، ديوارهاي عظيم و دره‌هاي عميق ممكن گرديده است. مرز شرقي دنا را گردنه بيژن و مرزهاي شمالي، غربي و جنوبي آن را دو رودخانه ماربر و بشار مشخص مي‌كنند. رود ماربر كه- در شمال دنا از شرق به غرب جاري است- با گذشتن از روستا و تنگ خرسان به رود خرسان تغيير نام داده و بعد از روستاي ميمند با تغيير جهت ناگهاني، به سمت جنوب پيچيده و پس از بريدن و گذشتن از تنگه‌اي باريك و عميق و جنگلي، به رودخانه بشار مي‌پيوندد كه در جنوب دنا از شرق به غرب جاريست. رود پر آب حاصل از به هم پيوستن خرسان و بشار- كه يكي از مهمترين سر شاخه‌هاي كارون است- با نام خرسان به سمت غرب جريان مي‌يابد. محلي كه دو رود خرسان و بشار به هم مي‌پيوندند، منطقه‌اي جنگلي و بسيار زيباست ارتفاع اين محل- كه پايين‌ترين نقطه منطقه حفاظت شده مي‌باشد- 1300 متر است در حاشيه رودخانه‌هاي بشار و خرسان كه از جنگل بلوط پوشيده است گاهي دشتهاي باريك و كوچكي قرار دارند كه در آنها برنجكاري مختصري صورت مي‌گيرد، در حاليكه از قله‌هاي بلند بالاي سرشان از برف پوشيده است. در دامنه‌هاي دنا، دره‌هاي متعددي وجود دارد كه پر از چشمه‌هاي كوچك و بزرگ است بسياري از اين چشمه‌ها از زير برف مي‌جوشند و از دامنه‌هاي پر شيب دنا، كف آلود و پر شتاب سرازير مي‌شوند، از صخره‌هاي بلند فرو مي‌ريزند، به هم مي‌پيوندند و رودخانه‌هاي سرد، شيرين و زلال بشار و خرسان را تشكيل مي‌دهند. پوشش گياهي دنا: در دامنه‌هاي جنوبي- تا ارتفاع 2500 متر- جنگل بلوط همه جا را پوشانده است در ميان اين درختان- در نواحي و ارتفاعات مختلف- گونه‌هاي جنگلي ديگري نظير بنه، كيكم، ارژن، زالزلك، شن و انواع بادام كوهي نيز ديده مي‌شود ولي تسلط كامل با بلوط است. در ارتفاع بالاتر از 2500 متر، جنگل بلوط تمام شده و درختچه‌هاي ارژن، شن و انواع گون‌ها و درختان سرو كوهي ملاحظه مي‌گردند از ارتفاع 3500 متر به بالا درخت و درختچه‌ نيز در دنا نمي‌رويد و انواع گون‌ها و گياهان علفي و پونه‌اي سطح زمين را- هرجا كه خاك باشد- مي‌پوشانند. از ارتفاع 4000 متر به بالا، بوته‌ها هم ناپديد مي‌شوند ام‍ّا گياهان كوچك و زيبايي خودشان را در پناه سنگ‌ها و شكاف صخره‌ها از فشار بادهاي پرشتاب مصون نگه مي‌دارند. برخي از اين گياهان در اوايل تابستان گل‌هاي ريز، رنگين و بسيار زيبايي به بار مي‌آورند. خالي بودن ارتفاعات دنا از گياه، چندان باعث نگراني نمي‌شود، چرا كه در قله‌ها آنچنان چشم انداز وسيع و بيكراني در برابر چشم گشوده مي‌شود كه كمتر كسي به پايين نگاه مي‌كند وقتي آدمي به قله دنا مي‌رسد، گويي به بام جنوب ايران راه يافته است. در قله‌ها به دليل يخبندان طولاني، حضور برف سال قبل تا تابستان و آغاز بارش برف در پائيز، گياهان فرصت بسيار كوتاهي براي رشد و تكثير دارند. عمر گلها در قله كوتاه است. جز در فصل زمستان، در منطقه حفاظت شده دنا، هميشه انواعي از گل‌ها مشاهده مي‌شوند.بعضي از گل‌هاي لاله كه در دنا مي‌رويند ويژه اين منطقه بوده و در جاي ديگر ديده نمي‌شوند. گل بسيار زيباي لاله بيشه‌زار، يكي از اين گل‌ها است. دامنه شمالي دنا- جز در نواحي خرسان- فاقد پوشش جنگلي است ولي چمنزارهاي وسيع و مراتع بسيار خوبي در اين دامنه گسترده‌اند. شمال دنا ييلاق ايل قشقايي است. وفور و تنوع گل در دنا پرورش زنبور عسل- كه در منطقه متداول است- مي‌تواند رونق بسزايي دهد بسياري از زنبور داران استان‌هاي همجوار در فصل‌هاي بهار و تابستان، كندويشان را به جوار دنا مي‌آورند. عسل دنا طعم غريبي دارد.

        (مناظره ی عاشق و یک دوست)

گفتـم   چـرا    چنينـی   ؟   گفتـا   نگـو    گـدا    را

گفتـم     بگـو    جـوابـم   ؟    گفتا  چه   انتـها    را

گفتـم  کجـا  بـديـدی  ،  عـاشق  بنالـد  از  عـشق

گفتـا  بگـو  بـه   معـشوق  رسم   و  دل   وفـا  را

گفتم که آخر ای دوست  اين نيست شيوه ی عشق

گفتـا   بگـو   تو   پـاسخ   آيـا  و  ايـن   چـرا   را

گفتـم  دلـم   گـواه  است  ،  آيـد  دوبـاره  پيشت

گفتـا  کـه  آن  تظاهـر،  نشنيـده   اين  صـدا   را

گفتم  گذشت  سهل  است  در  راه  وصل  و هجران

گفتـا   نـوازشی   کـن  ، ايـن   يـار  بـی نـوا    را

گفتـم   دلـت   شکستـه   ،   بـازم   عنـايتـی   کـن

گفتـا   بگـو   بـه   دلـدار ،   توصيف   مبـتلا    را

گفتـم  به  او  چه  گويم ، جز  وصف  حال  زارت ؟

گفتـا   ببـر    نشان    از   ،    ديـدار    آشنـا     را

گفتـم  که  بايدت  صبر  ،  پايـان  نبـر  سخن   را

گفتـا   دگـر   نخواهـم   ،   آن    يـار    ادعـا    را

گفتـم   زغصه  خون  است  ،  چشمان   مهربـانت

گفتـا  که  مرحمی  نيست   اين   درد   بی دوا   را

گفتـم که چاره ای نيست، سوزش به راه  سازش

گفتـا  در  اين  طريقت   ،   خواهم  همان   فنا   را

گفتـم    نبـاش   قـاضی   ،   در  دادگـاه    عشاق

گفتـا  قضاوت  اين  است ، باشد  همين  سزا   را

گفتـم  بـه  دام   انداز ،  محبـوب   ديگـری     را

گفتـا که  عشق  يک  عشق  ،  بستم  در  سرا   را  

                               م.موسوی

استان کهگیلویه و بویر احمد

مشخصات جغرافيايي 

استان كهگيلويه و بوير احمد در جنوب باختري ‎ايران، بين 30 درجه و 9 دقيقه تا 31 درجه و 32 دقيقه پهناي شمالي و 49 درجه و 57 دقيقه تا 50 درجه و 42 دقيقه درازاي خاوري واقع شده است. اين استان از شمال با استان چهار محال و بختياري، از جنوب با استان‎هاي فارس و بوشهر، از خاوربا استان‎هاي اصفهان و فارس و از باختر با استان خوزستان همسايه است. قله دنا با 4409 متر و ليشتر با 500 متر ارتفاع از سطح دريا به ترتيب بلندترين و پست ترين ناحيه استان هستند. كهگيلويه و بويراحمد از نظر آب و هوا به دو قسمت سردسيري و گرمسيري تقسيم مي شود. قسمت گرمسيري منطقه اي پست با ارتفاع متوسط حدود 900 متر از سطح دريا و قسمت سردسير منطقه اي مرتفع با ارتفاع متوسطي در حدود 2100 متر از سطح دريا است. استان كهگيلويه و بوير احمد به دو قسمت كهگيلويه و بويراحمد تقسيم شده است كه نيمي ‎از ايلات در منطقه كهگيلويه و نيمي ‎ديگر در منطقه بوير احمد زندگي مي كنند. ايلات مختلف استان درطول سال به ييلاق و قشلاق پرداخته و درجريان كوچ؛ جلوه‎هاي ويژه‎اي از زندگي عشاير و كوچ نشين را به نمايش مي‎گذارند. در سرشماري سراسري سال 1375 جمعيت اين استان 540812 نفر برآورد شده است.